Sígildar bókmenntir

Brazilíufararnir segir frá ævintýrum Íslendinga sem flytja búferlum til Brazilíu. Á ferðalagi sínu lenda ferðalangarnir frá Íslandi í spennandi hremmingum og ekki er laust við að ástin láti á sér kræla. Sagan er innblásin af Íslendingum sem fluttust til Brazilíu á seinni hluta 19. aldar í leit að betra lífi þegar erfitt var í ári á Íslandi. Jóhann Magnús Bjarnason fæddist árið 1866 í Meðalnesi í Norður-Múlasýslu. Árið 1875 flutti hann ásamt fjlskyldu sinni vestur til Kanada, þá aðeins níu ára gamall. Jóhann átti aldrei aftur eftir að sjá fósturjrðina. Foreldrar hans námu land í Nova Scotia í Kanada, en síðar fluttist Jóhann Magnús til Winnipeg, þar sem hann gekk í skóla og gerðist svo kennari. Samhliða kennarastarfinu var Jóhann mikils metinn rithfundur og skrifaði bæði skáldsgur, smásgur, greinar og ljóð. Verk hans eru talin hafa haft áhrif á íslenska rithfunda sem síðar komu, til dæmis Gunnar Gunnarsson og Halldór Laxness. Jóhann lést árið 1945 og þó hann hafi aldrei átt afturkvæmt til Íslands leit hann alltaf á sig sem Íslending, enda er ýmislegt íslenskt að finna í verkum hans.

Haustkvld við Hafið hefur að geyma sextán smásgur eftir Jóhann Magnús Bjarnason. Sgurnar eru gefnar út í Reykjavík árið 1928 en eru þær allar skrifaðar í Kanada og eru því ævintýralega blandnar af menningu Vestur-Íslendinga og Íslendinga. Jóhann Magnús Bjarnason fæddist árið 1866 í Meðalnesi í Norður-Múlasýslu. Árið 1875 flutti hann ásamt fjlskyldu sinni vestur til Kanada, þá aðeins níu ára gamall. Jóhann átti aldrei aftur eftir að sjá fósturjrðina. Foreldrar hans námu land í Nova Scotia í Kanada, en síðar fluttist Jóhann Magnús til Winnipeg, þar sem hann gekk í skóla og gerðist svo kennari. Samhliða kennarastarfinu var Jóhann mikils metinn rithfundur og skrifaði bæði skáldsgur, smásgur, greinar og ljóð. Verk hans eru talin hafa haft áhrif á íslenska rithfunda sem síðar komu, til dæmis Gunnar Gunnarsson og Halldór Laxness. Jóhann lést árið 1945 og þó hann hafi aldrei átt afturkvæmt til Íslands leit hann alltaf á sig sem Íslending, enda er ýmislegt íslenskt að finna í verkum hans.

Hraunbræður á sér stað á bæ milli Skagafjarðar og Eyjafjarðar, sagan fjallar um uppátækjasmu bræðurna Ásgeir og Odd. Þeir koma sér í ýmis ævintýri, fara á sjó og lenda í hremmingum á siglingu til Danmerkur. Ásgeir fellur fyrir ungri og fallegri konu á bæ skammt frá, hún heitir Ingibjrg og þykir vera mikill kvenkostur og því beitir Ásgeir miklum brgðum til að fá hnd hennar. Ingibjrg er róleg en heimakær og harmar að þurfa að flytja burt frá foreldrum sínum. Togstreita skýtur rótum í ástarmálum beggja bræðra og takast þeir á við það saman. Hraunbræður er einskonar þroskasaga bræðra sem fylgja innsæi sínu, finna ástina og koma sér í mikil vandræði þess á milli. En þeir standa alltaf saman og gæta hvers annars sama hvað bjátar á. Árni Þorkelsson í Grímsey fæddist árið 1841 í Aðalvík og lést 1901. Auk Hraunbræðra ritaði hann einnig Kvldsálmar til brúkunar í heimahúsum sem kom út árið 1890 á Akureyri og handritið Mórauðu vettlingarnir sem kom út eftir andlát hans. Hann var mjg fróður um ættfræði og íslendingasgur en þá þ

Þessi saga kom út árið 1899 og naut mikilla vinsælda meðal íslendinga á Íslandi og íslenskra vesturfara. Sagan gefur innsýn inn í líf Íslendinga sem fluttust brott og komu sér fyrir í Kanada eða bandaríkjunum upp úr 1870. Eiríkur Hansson, aðalpersóna sgunnar, segir frá æviminningum sínum. Frásgn hans hefst á Íslandi þegar hann er ungur piltur og rekur ferðalag hans vestur um haf. Jóhann Magnús Bjarnason fæddist árið 1866 í Meðalnesi í Norður-Múlasýslu. Árið 1875 flutti hann ásamt fjlskyldu sinni vestur til Kanada, þá aðeins níu ára gamall. Jóhann átti aldrei aftur eftir að sjá fósturjrðina. Foreldrar hans námu land í Nova Scotia í Kanada, en síðar fluttist Jóhann Magnús til Winnipeg, þar sem hann gekk í skóla og gerðist svo kennari. Samhliða kennarastarfinu var Jóhann mikils metinn rithfundur og skrifaði bæði skáldsgur, smásgur, greinar og ljóð. Verk hans eru talin hafa haft áhrif á íslenska rithfunda sem síðar komu, til dæmis Gunnar Gunnarsson og Halldór Laxness. Jóhann lést árið 1945 og þó hann hafi aldrei átt afturkvæmt til Íslands leit hann alltaf á sig sem Íslending, enda er ýmislegt íslenskt að finna í verkum hans.

Bókin inniheldur tvær sgur. Sagan af heljarslóðarorrustu fjallar um erlenda leiðtoga síns tíma, m.a. Napóleon Bónaparte, Viktoríu Englandsdrottningu og Austurríkiskeisara og segir frá skoplegum hrakfrum þeirra. Þórðar Saga Geirmundarsonar gerir sig út fyrir að vera skrifuð upp eftir gmlum handritum, en er í raun skoplegur spegill á samtímann í líki fornsagna. Báðar eiga þær það sameiginlegt að vera ádeila á samtímamenn hfundar, með góðum skammti af húmor og skrifaðar í stíl fornsagna, eins og hfundi var einum lagið. Benedikt Sveinbjarnarson Grndal (1826-1907) fæddist að Bessastðum á Álftanesi. Þó hann hafi verið einn tíu systkina fékk hann góða menntun og fór til Kaupmannahafnar í nám þegar hann hafði aldur til. Hann lauk ekki námi og sneri aftur til Reykjavíkur, en endaði með að fara aftur í nám til Kaupmannahafnar sj árum síðar. Þar kynntist hann skrautlegu fólki og endaði með að ferðast til Belgíu og taka kaþólska trú. Eftir það lauk hann loks prófi í norrænum fræðum við Kaupmannahafnarháskóla, en hann var fyrstur Íslendinga til þess. Benedikt hneigðist mjg að list og náttúrufræðum og var meðal annars einn af stofnendum Hins íslenska náttúrufræðifélags. Eftir hann liggja ómetanlegar teikningar af lífríki Íslands. Hann var einnig afbragðsgott skáld og orti bæði ljóð, skrifaði leikrit og sgur. Verk hans bera sterkan brag af samtímanum en eru undir miklum áhrifum af íslenskum fornbókmenntum, oft á býsna kómískan hátt.

Hadda Padda er leikrit eftir Guðmund Kamban sem kom út árið 1914. Tíu árum síðar var gerð dnsk-íslensk kvikmynd eftir handritinu. Sagan segir frá raunum Hrafnhildar Hddu Pddu' og Kristrúnu systur hennar, í kjlfari þess að sú fyrri ákveður að hefna sín á unnusta sínum Ingólfi þegar hann skyndilega slítur ástarsambandi þeirra. Guðmundur Kamban fæddist árið 1888. Þegar hann var 22 ára gamall flutti hann til Kaupmannahafnar. Guðmundur lauk mastersprófi í bókmenntum frá Háskólanum í Kaupmannahfn.

Skáldsagan Hofstaðabræður segir frá átkum Jóns Arasonar biskups og Daða Guðmundssonar í Snóksdal þegar kaþólska kirkjan er að víkja fyrir Lútherstrú. Í þessari dramatísku frásgn segir frá þeim sviptingum sem einkenndu siðaskiptin og hvernig menn berjast á banaspjótum með ránum og ofbeldi þegar kjarni trúabragðanna, boðberi elskunnar, gleymist. Jónas Jónasson frá Hrafnagili (1886-1918) er fæddur við Úlfá í Eyjafirði, sonur hjónanna Guðríðar Jónasdóttur húsfreyju og Jónasar Jónssonar bónda og læknis. Jónas lauk stútendspróf frá Lærða Skólanum árið 1880 og embættisprófi í Guðfræði frá Prestaskólanum árið 1883. Jónas þjónaði brauði í 25 ár samhliða fræðastrfum, m.a. sem stundakennari við gagnfræðaskólann á Akureyri. Eiginkona Jónasar hét Þórunn Stefánsdóttir og saman áttu þau 4 drengi. Jónas er einna þekktastur fyrir bókina Íslenskir þjóðhættir þar sem teknar eru saman margvíslegar upplýsingar um daglegt líf landsmanna frá árum áður. Það sem kannski færri vita er að Jónas var mikill kennslubóka - og skáldsagnahfundur og talinn einn af okkur fyrstu spennusagnahfundum.

Mannamunur er þekktasta verk Jóns Mýrdals. Það var gefið út árið 1872. Skáldsagan segir frá lífi og æsku í fgrum íslenskum dal og fjallar um tvo vini, Ólaf og Vigfús, sem reyna að heilla smu stúlkuna með misjfnum árangri. Jón Jónsson Mýrdal (1825-1899) rithfundur og smiður á að baki fjlda ritverka, hann er fæddur að Hvammi í Mýrdal. Hann var af fátæku fólki kominn og fékk því ekki þá menntun sem hann hefði viljað, en lærði þess í stað trésmiði og þótti hagleikssmiður. Hann fékkst meðal annars við að byggja kirkjur og þótti bæði listhneigður og vandvirkur. Hann skrifaði gjarnan við hefilbekkinn og lét eftir sig skáldsgur, ljóð og leikrit. Jón var um skeið búsettur í Danmrku, þar sem hann skrifaði tvær skáldsgur á dnsku. Hann hneigðist mjg að ævintýrabókmenntum, enda bera verk hans merki þess.

Þessi fræga saga eftir Jón Mýrdal var gerð að kvikmynd árið 1978. Verkið segir frá Þorgrími á Felli og gerist í íslenskri sveit á 18. Öld. Sagan þykir vera ádeila á viðhorf og framkomu samfélagsins gagnvart þeirra sem minna mega sín. Jón Jónsson Mýrdal (1825-1899) var íslenskur rithfundur og smiður. Hann var af fátæku fólki kominn og fékk því ekki þá menntun sem hann hefði viljað, en lærði þess í stað trésmiði og þótti hagleikssmiður. Hann fékkst meðal annars við að byggja kirkjur og þótti bæði listhneigður og vandvirkur. Hann skrifaði gjarnan við hefilbekkinn og lét eftir sig skáldsgur, ljóð og leikrit. Jón var um skeið búsettur í Danmrku, þar sem hann skrifaði tvær skáldsgur á dnsku. Hann hneigðist mjg að ævintýrabókmenntum, enda bera verk hans merki þess.

Guðbjrg og Sveinbjrn eru brn að aldri þegar þau kynnast við að sitja yfir ánum og með þeim tekst mikil og góð vinátta. En feður þeirra eiga land að smu laxánni og deila mikið um notkun hennar. Vinátta barna þeirra kemur því illa við þá og þeir gera sitt til að spilla henni. Voveiflegur atburður og mikil hetjudáð verða hins vegar til þess að allt breytist ... Benedikt Ásgrímsson (1845-1921) var menntaður gullsmiður. Hann hafði gullsmíðina að aðalstarfi ævilangt og vann til verðlauna fyrir smíðar sínar. Hann var einnig bókhneigður og tónelskur, las mikið og hafði góða sngrdd. Ást hans á skáldskap varð síðan til þess að hann fór að rita sínar eigin skáldsgur. Eftir hann liggja þrjár skáldsgur og nokkur ljóð, en sgurnar gaf hann út sjálfur.

Undirtitill Gandreiðarinnar er Sorgarleikr í mrgum þáttum. Í raun er það gamanleikrit, þar sem hfundur hendir gaman að fornbókmenntum og hetjudýrkun þeirra á óvæginn og skoplegan hátt. Meðal persóna eru goðin Óðinn, Þór og Freyja, en einnig koma við sgu Egill Skallagrímsson og meira að segja Lúsífer sjálfur, gjarnan kallaður "djfsi". Leikritið er hrð ádeila á samtíma hfundar, ekki síst Dani og stjórn þeirra á landinu. Benedikt Sveinbjarnarson Grndal (1826-1907) fæddist að Bessastðum á Álftanesi. Þó hann hafi verið einn tíu systkina fékk hann góða menntun og fór til Kaupmannahafnar í nám þegar hann hafði aldur til. Hann lauk ekki námi og sneri aftur til Reykjavíkur, en endaði með að fara aftur í nám til Kaupmannahafnar sj árum síðar. Þar kynntist hann skrautlegu fólki og endaði með að ferðast til Belgíu og taka kaþólska trú. Eftir það lauk hann loks prófi í norrænum fræðum við Kaupmannahafnarháskóla, en hann var fyrstur Íslendinga til þess. Benedikt hneigðist mjg að list og náttúrufræðum og var meðal annars einn af stofnendum Hins íslenska náttúrufræðifélags. Eftir hann liggja ómetanlegar teikningar af lífríki Íslands. Hann var einnig afbragðsgott skáld og orti bæði ljóð, skrifaði leikrit og sgur. Verk hans bera sterkan brag af samtímanum en eru undir miklum áhrifum af íslenskum fornbókmenntum, oft á býsna kómískan hátt.

Þetta víðfræga verk Jónasar Hallgrímssonar kom út í síðasta árgangi Fjlnis árið 1847. Sagan lýsir íslenskri sveitamenningu á fyrri hluta 19. Aldar og segir frá ungum systkinum. Grasaferð er líka þroskasaga ungs drengs sem upplifir ótta og hugrekki. Jónas Hallgrímsson fæddist 16. Nóvember 1807. Dagur íslenskrar tungu er haldinn á fæðingardag hans á hverju ári. Hann var skáld, náttúrufræðingur og mikill unnandi íslenskunnar. Hann bjó einnig til fjlmrg íslensk nýyrði til þess að varðveita tungumálið.

Skin eftir skúr kom fyrst út sem framhaldssaga í tímaritinu Fróða á árunum 1886-1887, en var aldrei kláruð. Hún kom ekki út í heild sinni fyrr en 1960, 61 ári eftir lát hfundarins, þá unnin upp úr eiginhandarriti hans sem handritasafn Landsbókasafnsins varðveitir. Sagan segir frá ungum elskendum sem fá ekki að vera saman og þótti viðfangsefni hennar býsna nútímalegt þegar bókin kom loks út. Fjlbreyttir atburðir og lifandi mannlýsingar einkenna bókina, eins og hfundi einum var lagið. Jón Jónsson Mýrdal (1825-1899) var íslenskur rithfundur og smiður. Hann var af fátæku fólki kominn og fékk því ekki þá menntun sem hann hefði viljað, en lærði þess í stað trésmiði og þótti hagleikssmiður. Hann fékkst meðal annars við að byggja kirkjur og þótti bæði listhneigður og vandvirkur. Hann skrifaði gjarnan við hefilbekkinn og lét eftir sig skáldsgur, ljóð og leikrit. Jón var um skeið búsettur í Danmrku, þar sem hann skrifaði tvær skáldsgur á dnsku. Hann hneigðist mjg að ævintýrabókmenntum, enda bera verk hans merki þess.

Sagan fjallar um ungan Íslending sem flyst til frænku sinnar í Winnipeg rétt fyrir aldamótin 1900. Hún ber nafn sitt af Rauðárdal (Red River Valley) í Manitoba, þar sem Winnipegborg er staðsett, en þar bjó tluvert af Íslendingum þegar bókin var skrifuð. Þetta er ævintýraleg spennusaga um fólk í furðulegum aðstæðum, en er þó skrifuð af einlægni og innsæi um mannlega hegðun. Jóhann Magnús Bjarnason fæddist árið 1866 í Meðalnesi í Norður-Múlasýslu. Árið 1875 flutti hann ásamt fjlskyldu sinni vestur til Kanada, þá aðeins níu ára gamall. Jóhann átti aldrei aftur eftir að sjá fósturjrðina. Foreldrar hans námu land í Nova Scotia í Kanada, en síðar fluttist Jóhann Magnús til Winnipeg, þar sem hann gekk í skóla og gerðist svo kennari. Samhliða kennarastarfinu var Jóhann mikils metinn rithfundur og skrifaði bæði skáldsgur, smásgur, greinar og ljóð. Verk hans eru talin hafa haft áhrif á íslenska rithfunda sem síðar komu, til dæmis Gunnar Gunnarsson og Halldór Laxness. Jóhann lést árið 1945 og þó hann hafi aldrei átt afturkvæmt til Íslands leit hann alltaf á sig sem Íslending, enda er ýmislegt íslenskt að finna í verkum hans.

Ógróin jrð er smásagnasafn sem var jafnframt fyrsta bók hfundar. Hún orsakaði tluverðar deilur á sínum tíma og skrifaði Halldór Laxness meðal annars umdeildan ritdóm um hana, þá aðeins átján ára að aldri. Sgurnar endurspegla stjórnmálaskoðanir hfundar og er efni þeirra mikið til úr samtíma hans. Sgurnar eru: Þórólfur, Leikfngin, Forboðnir ávextir, Hún kemur seinna, Guðsdýrkun, Sól og stjarna og síðasta sagan ber nafnið Sknuður. Jón Friðrik Bjrnsson fæddist árið 1891 á Upsastrnd í Eyjafirði. Hann flutti seinna til Dalvíkur og kenndi sig gjarnan við bæinn. Árið 1918 fór hann til Reykjavíkur, þar sem hann hafði fengið vinnu sem blaðamaður. Hann starfaði svo við blaðamennsku og ritstjórn alla sína tíð, en fékkst einnig við skáldskap og eftir hann liggja bæði smásgur, skáldsgur, ljóð og leikrit. Hann var mikill hugsjónamaður, eins og sést vel í skáldskap hans. Jón lést fyrir aldur fram árið 1930 eftir skurðaðgerð.